Bakım alanında deneyim genellikle çalışılan yıl sayısıyla ölçülür. Oysa uzun süre kendi ihtiyacını görebilen bir bireye eşlik etmiş kişi ile kısa süre yatağa bağımlı hasta bakmış kişinin becerileri aynı değildir. Bir yaşlı bakıcı değerlendirilirken asıl soru sürenin uzunluğu değil, hangi tabloda hangi işin yapıldığıdır.
Deneyim yılı tek başına neyi anlatmaz?
Süre yalnızca bir devamlılık göstergesidir. Kişinin işi sürdürebildiğini ve ailelerle çalışmayı bildiğini gösterir. Ancak bakım gerektiren tablolar birbirinden çok farklı beceriler ister.
Yatak yarası riskinin yönetimi, hareket kısıtı olan birinin güvenli transferi, yutma güçlüğü olan kişinin beslenmesi ve bilişsel gerileme yaşayan bireyle iletişim kurmak ayrı ayrı öğrenilen işlerdir. Bu nedenle kaç yıldır çalışıldığı sorusu tek başına yol göstermez.
Uzun süre tek bir evde çalışmış adaylarda ikinci bir konu daha vardır. Bu adaylar o eve özgü rutini çok iyi bilir. Ancak farklı bir tabloya geçtiklerinde alışkanlıklarını yeni düzene taşımaya çalışabilirler. Deneyimin genişliği bu yüzden derinliği kadar önemlidir.
Hangi bakım tablosu hangi beceriyi gerektirir?
| Bakım tablosu |
Öne çıkan beceri |
Ayırt edici soru |
| Hareket kısıtı |
Güvenli transfer ve pozisyon değişimi |
Yataktan sandalyeye geçişi nasıl yapıyordunuz |
| Bilişsel gerileme |
Sakinleştirici iletişim ve rutin koruma |
Kişi sizi tanımadığında ne yapıyordunuz |
| Yatağa bağımlılık |
Cilt takibi ve hijyen düzeni |
Gün içinde pozisyonu kaç kez değiştiriyordunuz |
| Kronik hastalık takibi |
İlaç saatlerinin düzenli izlenmesi |
Bir doz atlandığında nasıl davranıyordunuz |
Tablodaki sorular adayı zorlamak için değil, anlattığı deneyimin gerçekten uygulamaya dayanıp dayanmadığını görmek içindir.
Deneyim görüşmede nasıl doğrulanır?
Doğrulama üç ayrı kanaldan yürür ve bunların hiçbiri tek başına yeterli değildir.
Vaka üzerinden soru sormak
Genel sorular genel cevaplar üretir. Bunun yerine somut bir durum tarif edilir ve adayın nasıl davranacağı sorulur. Uygulama deneyimi olan kişi ayrıntı verir, olmayan kişi ilkelerle konuşur.
Referans görüşmesi yapmak
Önceki ailelerle görüşürken tek bir memnuniyet sorusu yeterli değildir. Çalışma süresinin neden bittiği, hangi konularda destek alındığı ve aksayan bir nokta olup olmadığı ayrı ayrı sorulur.
Belge kontrolünü tamamlamak
Türk uyruklu adaylarda kimlik fotokopisi, adli sicil belgesi, vukuatlı nüfus örneği, ikametgah ve aşı kartı istenir. Yabancı uyruklu adaylarda pasaport, oturma izni fotokopisi ve aşı kartı bu kontrolün parçasıdır. Belge kontrolü deneyimin yerine geçmez ama eksik bırakılamaz.
Deneyimsiz aday hangi durumlarda uygun olabilir?
Bakım ihtiyacı ağır değilse deneyim şartı esnetilebilir. Bağımsızlığını büyük ölçüde koruyan bir bireyde asıl ihtiyaç eşlik etme, ev düzeni ve güvenlik takibidir. Bu tabloda titiz ve düzenli bir aday, ağır vaka deneyimi olan bir kişiden daha iyi sonuç verebilir.
Buna karşılık transfer gerektiren veya bilişsel gerilemenin ilerlediği tablolarda deneyimsizlik doğrudan risk üretir. Yanlış kaldırma tekniği hem bakım alan kişiyi hem bakıcıyı yaralayabilir.
Bakım eğitimi almış ancak saha deneyimi sınırlı adaylar ara bir grup oluşturur. Bu adaylarda yöntem bilgisi vardır ve doğru yönlendirmeyle hızla yerleşir. Burada belirleyici olan ailenin ilk haftalarda düzenli geri bildirim verip veremeyeceğidir.
Deneyimin telafi edemediği eksikler
- Aileyle açık iletişim kurmaktan kaçınmak
- Gözlenen değişiklikleri zamanında bildirmemek
- Kendi yöntemini ailenin düzeninin önüne koymak
- Mahremiyet sınırlarını gözetmemek
- Kayıt tutma alışkanlığının bulunmaması
Bu başlıklar yıllarla kazanılmaz. Görüşmede fark edilebilir ve fark edilmediğinde ilk aylarda sorun olarak geri döner.
Uyum deneyimden daha mı önemli?
İkisi birbirinin yerine geçmez. Ancak bakım evin içinde ve gün boyu süren bir ilişki olduğu için uyumun ağırlığı çoğu ailenin beklediğinden yüksektir.
Karakter uyumu
Sessiz bir düzene alışmış bir bireyle sürekli konuşan bir bakıcı zorlanır. Tersi de geçerlidir. Bu uyumsuzluk beceriyle kapatılamaz.
Dil ve iletişim uyumu
Yabancı uyruklu adaylarda dil düzeyi doğrudan güvenlik konusudur. İlaç talimatının ve acil durum bilgisinin eksiksiz anlaşılması gerekir.
Deneme dönemi nasıl planlanır?
Deneme dönemi bir formalite değil, görüşmede ölçülemeyen şeyi ölçme yöntemidir. Bu dönemde bakım alan kişinin uyku düzeni, iştahı ve genel hali izlenir. Bakıcının kayıt tutup tutmadığı ve sorulara nasıl karşılık verdiği de aynı ölçüde önemlidir.
Dönemin başında değerlendirme ölçütleri yazılırsa sonuç tartışmalı olmaz. Ölçüt yoksa karar genel izlenime kalır.
Bu dönemde ailenin yapması gereken tek şey gözlem değildir. Kapsam dışı bir iş isteniyorsa bunu söylemek ve düzeni birlikte netleştirmek de deneme sürecinin parçasıdır. Sessiz geçen bir deneme dönemi genellikle sorunları yalnızca erteler.
Seçim sonrası ilk ay nasıl izlenir?
İlk ay boyunca haftalık kısa görüşmeler yapmak, sorunları büyümeden çözmenin en pratik yoludur. İŞKUR belgeli bir özel istihdam bürosu üzerinden ilerleyen süreçlerde bu izleme büronun da takip ettiği bir aşamadır. İstanbul merkezli Kalite İK gibi bürolarda uyum değerlendirmesi yerleştirmenin bitişi değil, devamı sayılır.
Deneyim sonuçta bir başlangıç filtresidir. Doğru tabloya doğru beceriyi eşleştirmek, yıl sayısını karşılaştırmaktan daha güvenilir bir seçim yöntemidir.
News
